×
ورود به دوران یائسگی با تغییرات عمیق هورمونی و فیزیولوژیکی همراه است که تقریباً تمامی ارگان‌های بدن، به‌ویژه دستگاه ادراری و تناسلی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. یکی از شایع‌ترین مشکلاتی که کیفیت زندگی، خواب، روابط اجتماعی و اعتمادبه‌نفس زنان را در این دوران مختل می‌کند، بی‌اختیاری ادرار (Urinary Incontinence) است.
بسیاری از بانوان تصور می‌کنند که بی‌اختیاری ادرار یک بیماری واحد با یک نسخه درمانی ثابت است؛ در حالی که در علم یوروگینکولوژی (فلوشیپ کف لگن)، بی‌اختیاری ادرار در زنان یائسه به انواع مختلفی دسته‌بندی می‌شود. از آنجا که مکانیسم ایجاد و روش درمان هر نوع با نوع دیگر کاملاً متفاوت است—و حتی گاهی درمانی که برای یک نوع مفید است برای نوع دیگر بی‌اثر خواهد بود—شناخت دقیق انواع بی‌اختیاری ادرار اهمیت حیاتی دارد. در این مقاله، انواع اصلی بی‌اختیاری ادرار در زنان یائسه و ویژگی‌های هر یک را بررسی می‌کنیم.
در دوران یائسگی، افت شدید هورمون استروژن باعث نازک شدن مخاط پیشاب‌راه (مجرای ادرار)، کاهش کلاژن بافت همبند، تضعیف عضلات کف لگن و تغییر در حساسیت گیرنده‌های عصبی مثانه می‌شود. بسته به اینکه کدام‌یک از این بخش‌ها (عضلات نگهدارنده، دریچه پیشاب‌راه یا عصب و عضله خود مثانه) بیشتر آسیب دیده باشند، فرد نوع خاصی از بی‌اختیاری را تجربه می‌کند.
در بررسی‌های تخصصی کف لگن، بی‌اختیاری ادرار در بانوان یائسه به پنج دسته اصلی تقسیم می‌شود:
واژه «استرس» در اینجا به معنای استرس روحی و روانی نیست، بلکه به معنای فشار مکانیکی و فیزیکی وارد بر مثانه است.
این نوع بی‌اختیاری با افزایش سن و گذشت سال‌ها از یائسگی شیوع بیشتری پیدا می‌کند.
بخش بزرگی از زنان در دوران یائسگی به تنهایی یکی از دو نوع بالا را ندارند، بلکه ترکیبی از هر دو را تجربه می‌کنند.
این نوع کمتر شایع است اما در زنان یائسه دارای افتادگی‌های شدید لگنی یا بیماری‌های زمینه‌ای دیده می‌شود.
در این حالت سیستم ادراری ممکن است نسبتاً سالم باشد، اما محدودیت‌های حرکتی (مانند آرتروز شدید زانو و مفاصل در سنین بالا) مانع از رسیدن به‌موقع فرد به سرویس بهداشتی می‌شود.
| ویژگی | بی‌اختیاری استرسی | بی‌اختیاری فوریتی (مثانه بیش‌فعال) |
|---|---|---|
| محرک اصلی | سرفه، عطسه، خنده، ورزش | احساس نیاز ناگهانی، صدای آب، سرما |
| حجم نشت ادرار | معمولاً چند قطره تا کم | معمولاً متوسط تا زیاد |
| بیداری شبانه (نوچوری) | معمولاً ندارد | شایع (۲ بار یا بیشتر در شب) |
| علت اصلی | ضعف عضلات کف لگن و دریچه پیشاب‌راه | انقباض غیرارادی و بیش‌فعالی عضله مثانه |
بی‌اختیاری ادرار در دوران یائسگی یک علامت است، نه یک بیماری واحد. همان‌طور که دیدیم، جراحی برای کسی که بی‌اختیاری فوریتی دارد راه‌حل اول نیست و داروی مثانه بیش‌فعال نیز شلی شدید کف لگن را برطرف نمی‌کند. کلید درمان قطعی و بازگشت به زندگی باطراوت، ارزیابی دقیق توسط فوق‌تخصص کف لگن (با معاینه تخصصی و در صورت لزوم تست نوار مثانه) و انتخاب درمان متناسب با نوع بی‌اختیاری است.
دکتر طاهره فروغی‌فر، جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی و دارای فلوشیپ فوق‌تخصصی بیماری‌های کف لگن زنان (یوروگینکولوژی) هستند. ایشان با تجربه گسترده در تشخیص افتراقی انواع بی‌اختیاری‌های ادراری (استرسی، فوریتی، مختلط و سرریزی) و بهره‌گیری از تست‌های دقیق یورودینامیک، بهترین و کم‌تهاجمی‌ترین مسیر درمانی را برای هر بیمار ترسیم می‌کنند.
در مطب دکتر فروغی‌فر، طیف کاملی از درمان‌های روز دنیا شامل جوان‌سازی و درمان بی‌اختیاری با دستگاه پیشرفته RF، بازتوانی و بیوفیدبک کف لگن، درمان‌های نوین مثانه بیش‌فعال و جراحی‌های تخصصی اصلاح افتادگی مثانه و رحم و اسلینگ‌های ادراری ارائه می‌شود. برای دریافت مشاوره و تعیین نوبت می‌توانید با مطب ایشان در ارتباط باشید.
