×
میوم رحم یا فیبروم رحمی، تودهای خوشخیم است که از بافت عضلانی رحم رشد میکند. این تودهها سرطانی نیستند و در بسیاری از موارد نیز نشانهای ایجاد نمیکنند؛ به همین دلیل، گاهی بهطور اتفاقی و هنگام انجام سونوگرافی یا معاینههای دورهای زنان تشخیص داده میشوند. با این حال، در برخی افراد میومها میتوانند باعث خونریزی شدید قاعدگی، درد و فشار لگنی، بزرگ شدن شکم، تکرر ادرار، یبوست یا مشکلات باروری شوند.
تشخیص دقیق میومهای رحمی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اندازه، تعداد و محل قرارگیری میوم در انتخاب روش درمان و پیشبینی تأثیر آن بر کیفیت زندگی یا بارداری نقش دارد. پزشک متخصص زنان با استفاده از شرح حال، معاینه و روشهای تصویربرداری میتواند وجود میوم را بررسی و تأیید کند.
اولین مرحله تشخیص، گفتوگو با پزشک و بررسی علائم فرد است. پزشک معمولاً درباره الگوی قاعدگی، میزان خونریزی، سابقه درد لگن، احساس فشار در شکم و تغییرات ادراری یا گوارشی سؤال میکند. برخی از علائمی که میتوانند احتمال وجود میوم را مطرح کنند، عبارتاند از:
البته وجود این نشانهها بهتنهایی به معنای ابتلا به میوم نیست. بیماریهایی مانند آندومتریوز، پولیپ رحم، اختلالات هورمونی، کیست تخمدان، عفونتهای لگنی یا مشکلات مثانه نیز ممکن است علائم مشابهی ایجاد کنند. به همین علت، بررسی تخصصی برای رسیدن به تشخیص درست ضروری است.
پس از گرفتن شرح حال، پزشک ممکن است معاینه لگنی انجام دهد. در این معاینه، پزشک اندازه، شکل و حساسیت رحم را بررسی میکند. اگر میوم بزرگ باشد، ممکن است رحم در معاینه بزرگتر از حد طبیعی، نامنظم یا سفتتر احساس شود.
برای مثال، وجود چند میوم یا یک میوم بزرگ میتواند شکل رحم را تغییر دهد و پزشک هنگام معاینه متوجه این تغییر شود. با این حال، معاینه لگنی بهتنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست؛ بهویژه اگر میوم کوچک باشد یا در موقعیتی قرار گرفته باشد که بهآسانی قابل لمس نیست. بنابراین معمولاً مرحله بعدی، انجام تصویربرداری است.
سونوگرافی رایجترین، در دسترسترین و معمولاً اولین روش تصویربرداری برای تشخیص میومهای رحمی است. این روش بدون اشعه و معمولاً بدون درد است و به پزشک کمک میکند تا وجود میوم، تعداد آنها، اندازه تقریبی و محل رشدشان را بررسی کند.
سونوگرافی رحم معمولاً به دو روش انجام میشود:
در سونوگرافی شکمی، پروب دستگاه روی پوست ناحیه شکم و لگن حرکت داده میشود. این روش برای مشاهده رحم بزرگشده، میومهای بزرگ یا بررسی همزمان سایر اندامهای لگنی مناسب است. ممکن است از فرد خواسته شود پیش از انجام سونوگرافی، مثانه خود را تا حدی پر نگه دارد تا تصویر واضحتری ایجاد شود.
در سونوگرافی واژینال، پروب باریکی با پوشش مخصوص وارد واژن میشود تا تصویر دقیقتری از رحم و پوشش داخلی آن به دست آید. این روش بهویژه برای شناسایی میومهای کوچک، میومهای نزدیک به حفره رحم و بررسی ضخامت آندومتر مفید است.
پزشک بر اساس سن، وضعیت تأهل، علائم و شرایط فرد تصمیم میگیرد که کدام نوع سونوگرافی مناسبتر است. گاهی نیز هر دو روش برای ارزیابی کاملتر انجام میشوند.
در برخی شرایط، پزشک ممکن است تصویربرداری امآرآی (MRI) را درخواست کند. امآرآی معمولاً زمانی کاربرد دارد که نتایج سونوگرافی کافی یا واضح نباشند، تعداد میومها زیاد باشد، رحم اندازه بزرگی پیدا کرده باشد یا پیش از برنامهریزی برای درمانهای تخصصی و جراحی نیاز به نقشه دقیقتری از محل میومها وجود داشته باشد.
امآرآی میتواند جزئیات بسیار دقیقی از رحم، ضخامت دیواره آن، تعداد میومها و رابطه آنها با مثانه، روده و حفره رحم نشان دهد. این اطلاعات بهخصوص برای انتخاب میان روشهایی مانند میومکتومی، آمبولیزاسیون شریان رحمی یا دیگر درمانهای مداخلهای اهمیت دارد.
اگر پزشک احتمال دهد که میوم به داخل حفره رحم رشد کرده است، ممکن است بررسیهای دقیقتری انجام شود. میومهای زیرمخاطی یا سابموکوزال، یعنی میومهایی که به سمت فضای داخلی رحم رشد میکنند، میتوانند بیشتر از سایر انواع باعث خونریزی شدید، ناباروری یا سقط مکرر شوند.
در این روش، مقداری محلول استریل از طریق دهانه رحم به داخل رحم وارد میشود و همزمان سونوگرافی انجام میگیرد. این کار باعث میشود شکل حفره رحم بهتر دیده شود و تشخیص میومهای داخلحفرهای دقیقتر باشد.
هیستروسکوپی روشی است که در آن پزشک با استفاده از یک ابزار باریک مجهز به دوربین، داخل رحم را مشاهده میکند. این روش میتواند به تشخیص مستقیم میومهای زیرمخاطی کمک کند. در برخی موارد، پزشک قادر است همزمان با هیستروسکوپی، میومهای کوچک داخل حفره رحم را نیز درمان یا خارج کند.
آزمایش خون بهتنهایی نمیتواند میوم را تشخیص دهد، اما برای ارزیابی عوارض آن کاربرد مهمی دارد. برای مثال، اگر فرد دچار خونریزیهای قاعدگی شدید باشد، پزشک ممکن است آزمایش CBC را برای بررسی کمخونی درخواست کند. بررسی ذخایر آهن نیز در افراد دارای خونریزی طولانی یا خستگی مداوم اهمیت دارد.
بسته به علائم فرد، ممکن است آزمایش بارداری، بررسی هورمونها، آزمایش ادرار برای رد عفونت ادراری یا ارزیابیهای دیگر نیز انجام شود. هدف از این بررسیها، اطمینان از تشخیص صحیح و شناسایی مشکلات همراه است.
همه میومها نیاز به درمان فوری ندارند. میومهای کوچک و بدون علامت اغلب تنها با معاینه و سونوگرافی دورهای پیگیری میشوند. اما اگر خونریزی شدید، درد قابلتوجه، کمخونی، اختلال در ادرار یا روده، رشد سریع شکم یا مشکلات باروری وجود داشته باشد، باید هرچه زودتر به متخصص زنان مراجعه کرد.
همچنین خونریزی بسیار شدید همراه با ضعف، غش، تنگی نفس، درد شدید و ناگهانی لگن، تب، یا ناتوانی در دفع ادرار نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
تجربه علائمی مانند خونریزی شدید، درد مزمن، نگرانی درباره ناباروری یا انتظار برای نتیجه بررسیهای پزشکی میتواند فشار روانی زیادی ایجاد کند. اضطراب درباره تشخیص و درمان میوم رحم طبیعی است، اما اگر این نگرانیها زندگی روزمره، خواب، روابط یا تصمیمگیریهای فرد را تحت تأثیر قرار دهد، دریافت حمایت حرفهای میتواند بسیار کمککننده باشد.
گروه روانشناسی ویان با ارائه خدمات تخصصی مشاوره و رواندرمانی، به افراد کمک میکند تا در کنار پیگیری درمانهای جسمی، اضطراب، استرس و فرسودگی روانی ناشی از بیماریها و دغدغههای سلامت زنان را نیز بهتر مدیریت کنند. این مجموعه با رویکردی علمی، همدلانه و متناسب با نیاز هر فرد، خدمات مشاوره حضوری در تهران و آنلاین ارائه میدهد تا مسیر مراقبت از سلامت روان با آرامش و آگاهی بیشتری طی شود.
