کورتاژ یکی از روشهای پزشکی برای خارج کردن بافت داخل رحم است که ممکن است به دلایل مختلفی مانند سقط جنین، خونریزی غیرطبیعی یا بررسی مشکلات آندومتر انجام شود. اگرچه این عمل معمولاً در مدت کوتاهی انجام میشود، رعایت مراقبتهای قبل و بعد از آن اهمیت زیادی دارد.
بسیاری از خانمها پس از کورتاژ درباره میزان خونریزی، درد شکم، زمان بازگشت قاعدگی، شروع فعالیتهای روزمره و امکان بارداری مجدد سؤال دارند. آگاهی از روند بهبودی و شناخت علائم هشداردهنده میتواند به کاهش نگرانی و پیشگیری از عوارض کمک کند.
پیش از انجام کورتاژ، پزشک باید وضعیت سلامت بیمار را بررسی کند. این بررسی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
بیمار باید درباره بیماریهای زمینهای، سابقه جراحی، حساسیت دارویی و داروهای مصرفی با پزشک صحبت کند. مصرف داروهای رقیقکننده خون، داروهای هورمونی و برخی داروهای دیگر ممکن است بر برنامه درمان تأثیر بگذارد.
هیچ دارویی را نباید بدون دستور پزشک قطع یا تغییر داد.
بسته به علت انجام کورتاژ، ممکن است آزمایش خون، بررسی گروه خونی، تست بارداری یا سونوگرافی درخواست شود. این بررسیها به پزشک کمک میکنند وضعیت رحم و شرایط عمومی بیمار را بهتر ارزیابی کند.
اگر قرار است کورتاژ با بیهوشی یا آرامبخشی انجام شود، ممکن است لازم باشد بیمار برای مدت مشخصی پیش از عمل از خوردن و آشامیدن خودداری کند. مدت ناشتا بودن باید دقیقاً طبق دستور مرکز درمانی باشد.
در صورت استفاده از بیهوشی یا داروهای آرامبخش، بهتر است بیمار برای بازگشت به منزل همراه داشته باشد. پس از این داروها ممکن است تا مدتی تمرکز و توانایی رانندگی کاهش پیدا کند.
پس از کورتاژ ممکن است برخی علائم خفیف و موقتی مشاهده شوند. شدت و مدت آنها در افراد مختلف متفاوت است.
لکهبینی یا خونریزی خفیف پس از کورتاژ در بسیاری از بیماران طبیعی است. این خونریزی ممکن است چند روز ادامه داشته باشد و در بعضی افراد تا چند هفته بهصورت خفیف مشاهده شود.
میزان خونریزی باید بهتدریج کاهش پیدا کند. خونریزی بسیار شدید یا افزایش ناگهانی آن طبیعی نیست و نیاز به بررسی فوری دارد.
گرفتگی خفیف شکم پس از عمل ممکن است شبیه درد قاعدگی باشد. این حالت معمولاً با گذشت زمان کاهش پیدا میکند. در صورت نیاز، پزشک داروی مسکن مناسب تجویز میکند.
اگر درد شدید باشد، با دارو بهبود پیدا نکند یا همراه با تب و ترشحات بدبو باشد، باید سریعاً بررسی شود.
پس از کورتاژ، ممکن است قاعدگی بعدی زودتر یا دیرتر از زمان معمول شروع شود. این موضوع میتواند به دلیل زمان لازم برای بازسازی پوشش داخلی رحم و تغییرات هورمونی باشد.
اگر قاعدگی تا حدود سه ماه پس از کورتاژ بازنگردد، بهتر است بیمار برای بررسی علت به پزشک مراجعه کند.
برای کاهش احتمال عفونت، رعایت بهداشت ناحیه تناسلی اهمیت دارد. شستوشوی ملایم قسمت خارجی با آب کافی است و نباید از شویندههای قوی یا مواد معطر استفاده کرد.
در روزهای ابتدایی پس از کورتاژ، استفاده از نوار بهداشتی برای کنترل خونریزی مناسبتر است. استفاده از تامپون یا وارد کردن وسایل به داخل واژن باید تا زمان تأیید پزشک به تعویق بیفتد.
تا زمانی که دهانه رحم به وضعیت طبیعی بازگردد و پزشک اجازه ندهد، بهتر است از رابطه جنسی واژینال خودداری شود. این محدودیت به کاهش احتمال ورود میکروبها به رحم کمک میکند. زمان دقیق شروع مجدد رابطه به شرایط بیمار و نوع عمل بستگی دارد.
بسیاری از زنان میتوانند طی یک تا چند روز به فعالیتهای سبک روزمره بازگردند. بااینحال، بهتر است در روزهای اول از فعالیت سنگین و ورزش شدید خودداری شود و بازگشت به فعالیت با توجه به وضعیت جسمی و توصیه پزشک انجام گیرد.
اگر نمونهای از بافت رحم برای بررسی آزمایشگاهی ارسال شده باشد، بیمار باید نتیجه را پیگیری کند. این آزمایش ممکن است اطلاعات مهمی درباره علت خونریزی یا وضعیت سلولهای آندومتر ارائه دهد.
در صورت مشاهده هرکدام از علائم زیر باید سریعاً با پزشک یا مرکز درمانی تماس گرفت:
خونریزی بسیار شدید، بهویژه خیس شدن دو نوار بهداشتی بزرگ در هر ساعت به مدت دو ساعت متوالی
تب بالاتر از ۳۸ درجه یا لرز
درد شدید شکم یا کمر که با مسکن بهبود پیدا نمیکند
ترشحات واژن با بوی بسیار نامطبوع
سرگیجه شدید، ضعف قابلتوجه یا غش
دفع لختههای بزرگ همراه با خونریزی شدید
این نشانهها ممکن است با خونریزی قابلتوجه، عفونت یا سایر عوارض ارتباط داشته باشند و نباید نادیده گرفته شوند.
کورتاژ در بیشتر موارد باعث ناباروری نمیشود و بسیاری از زنان پس از این عمل بارداری طبیعی را تجربه میکنند. بااینحال، در موارد نادر ممکن است چسبندگی داخل رحم ایجاد شود.
این چسبندگیها میتوانند باعث کاهش خونریزی قاعدگی، قطع قاعدگی یا دشواری در بارداری شوند. در صورت بروز چنین علائمی، پزشک ممکن است بررسیهایی مانند سونوگرافی یا هیستروسکوپی را توصیه کند.
زمان مناسب برای اقدام به بارداری به علت انجام کورتاژ، وضعیت جسمی و روانی فرد و نتیجه بررسیهای پزشکی بستگی دارد.
پس از برخی موارد سقط زودرس، ممکن است تخمکگذاری پیش از اولین قاعدگی بعد از عمل دوباره اتفاق بیفتد؛ بنابراین امکان بارداری حتی پیش از بازگشت پریود وجود دارد.
بهتر است پیش از اقدام مجدد، با پزشک درباره زمان مناسب بارداری، مصرف اسیدفولیک و نیاز به بررسیهای تکمیلی مشورت شود. اگر کورتاژ به دلیل عارضه خاص یا مشکل رحمی انجام شده باشد، ممکن است برنامه متفاوتی برای بارداری بعدی لازم باشد.
مراقبتهای قبل و بعد از کورتاژ نقش مهمی در کاهش عوارض و بهبود سریعتر بیمار دارند. خونریزی خفیف و گرفتگی ملایم شکم ممکن است پس از عمل طبیعی باشند، اما خونریزی شدید، تب، درد شدید و ترشحات بدبو نیازمند بررسی فوری هستند. همچنین بیشتر زنان پس از کورتاژ میتوانند دوباره باردار شوند، اما زمان مناسب اقدام باید با توجه به شرایط فردی و نظر پزشک تعیین شود.
دکتر طاهره فروغیفر، متخصص زنان و زایمان، در زمینه سلامت رحم، اختلالات قاعدگی، مشکلات دستگاه تناسلی زنان و مراقبتهای مرتبط با بارداری میتوانند راهنمایی پزشکی ارائه دهند. خانمهایی که پس از کورتاژ با خونریزی غیرطبیعی، درد، تغییرات قاعدگی یا نگرانی درباره بارداری مجدد مواجه هستند، میتوانند برای بررسی شرایط خود و دریافت توصیههای درمانی با متخصص زنان مشورت کنند.